Konfiskata rozszerzona

Konfiskata rozszerzona

Konfiskata rozszerzona jest jedną z form przepadku mienia i polega na przepadku przedsiębiorstwa należącego do sprawcy lub osoby nawet niebędącej właścicielem przedsiębiorstwa.

Przepadek przedsiębiorstwa

Konfiskata uregulowana została w art. 44a Kodeksu karnego: „W razie skazania za przestępstwo, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową znacznej wartości, sąd może orzec przepadek przedsiębiorstwa stanowiącego własność sprawcy albo jego równowartości, jeżeli przedsiębiorstwo służyło do popełnienia tego przestępstwa lub ukrycia osiągniętej z niego korzyści”.

W wyniku przestępstwa co do zasady musi dojść do uzyskania korzyści znacznej wartości, tzn. przekraczającej równowartość 200 tys. zł. Jak pokazuje praktyka – taki pułap korzyści występuje praktycznie w każdej sprawie gospodarczej. Przepadkiem nie będą objęte spółki kapitałowe w których udziały lub akcje należą do osób prawnych, bowiem warunkiem jest to, aby właścicielem przedsiębiorstwa była osoba fizyczna.

Przedsiębiorstwo to nic innego jak zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Kodeks karny nie definiuje przedsiębiorstwa, zatem koniecznym jest sięgnięcie w tej materii do przepisów prawa cywilnego, według których przedsiębiorstwo obejmuje w szczególności oznaczenie indywidualizujące je lub wyodrębnioną część, własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości, prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych, czy choćby wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne.

Konfiskata przedsiębiorstwa może zatem obejmować ruchomości, nieruchomości, środki znajdujące się firmowych rachunkach bankowych, jak również wierzytelności, papiery wartościowe, patenty czy prawa autorskie.

Przepadek przedsiębiorstwa nienależącego do sprawcy?

Przepadek przedsiębiorstwa można zastosować wobec przedsiębiorstwa niestanowiącego własności sprawcy. Przepadek taki może nastąpić jeżeli właścicielowi przedsiębiorstwa (będącemu osobą fizyczną) można zarzucić naganność zachowania. Odnosi się to również do osoby trzeciej, czyli osoby niebędącej sprawcą czynu zabronionego. Warunkiem jednak orzeczenia konfiskaty jest udowodnienie właścicielowi przedsiębiorstwa, że działając bezpośrednio lub pośrednio, pozwolił sprawcom na posłużenie się jego firmą.

Zachowanie takiego właściciela będzie przedmiotem testu zamiaru, a zatem świadomości i woli, warunkującego stosowanie przepadku przedsiębiorstwa nienależącego do sprawcy. Represja w postaci przepadkowi spółki będzie się zatem odnosiła do udziałowców lub akcjonariuszy.

Instytucja konfiskaty sprowadza się do umożliwienia skutecznego i względnie ostatecznego rozporządzenia mieniem zajętym z trakcie postępowania karnego, pomimo istnienia negatywnych przesłanek wydania końcowego wyroku skazującego.

Kluczowe dla stosowania konfiskaty rozszerzonej jest stwierdzenie przez organy wystąpienia dwóch elementów przestępstwa.

Pierwszym elementem jest stwierdzenie, że przedsiębiorstwo służyło do popełnienia przestępstw lub do ukrycia osiągniętej z niego korzyści. Drugim jest stwierdzenie, że niebędący sprawcą właściciel przedsiębiorstwa chciał lub godził się na to, że przedsiębiorstwo będzie służyło do popełnienia przestępstw lub ukrycia korzyści majątkowej. W praktyce organy prokuratorskie „godzenie się na popełnienie przestępstwa” będą rozumiały bardzo szeroko. Krąg zachowań, do których zaliczyć będzie można godzenie się sprawcy, to choćby niezachowanie przez niego należytej staranności. Ryzyko konfiskaty występuje najszerzej w spółkach z ograniczoną odpowiedzialności, w których jest silnie zespolona struktura właścicielska i zarządcza firmy.

Przepadek bez wyroku skazującego

Ryzyko zastosowania instytucji konfiskaty przedsiębiorstwa pojawia się nie tylko dopiero po przeprowadzeniu długoletniego procesu, lecz także w trakcie postępowania. O konfiskacie przedsiębiorstwa można orzec w wyroku kończącym postępowanie w sprawie karnej.

Natomiast istotniejszym jest to, że już w trakcie śledztwa prokuratura może dokonać zabezpieczenia potencjalnej konfiskaty spółki.

Takie orzeczenie może mieć formę zabezpieczenia na udziałach lub akcjach albo ustanowienia zarządu przymusowego. W pierwszym przypadku, organy spółki tracą możliwość jej sprzedaży oraz narażone są na ryzyko utraty wiarygodności rynkowej.

W drugiej natomiast, na czas postępowania (a to może toczyć się kilka lat) nie mogą zarządzać spółką i prowadzić jej w zamierzonym kierunku. Nie ulega wątpliwości, że już samo zabezpieczenie może doprowadzić do upadku firmy.

Przepadku, o którym mowa w powyżej, nie orzeka się, jeżeli szkoda wyrządzona przestępstwem lub wartość ukrytej korzyści nie jest znaczna wobec rozmiaru działalności przedsiębiorstwa.

Porozmawiajmy o tym, co możemy dla Państwa zrobić. Proszę wybrać formę kontaktu. Odezwiemy się do Państwa w ciągu 24h.
lub