Fundacja rodzinna

Budujesz rodzinny biznes, ale zastanawiasz się, co zrobisz z nim w przyszłości? Wykorzystaj fundację rodzinną, wehikuł, który pozwoli na ochronę majątku rodzinnego bez konieczności angażowania spadkobierców czy uciążliwego podziału majątku. Zapraszamy do skorzystania z usług Kancelarii Oniszczuk & Associates w zakresie zakładania i bieżącej obsługi fundacji rodzinnej.

Czym jest fundacja rodzinna i jak działa?

Fundację rodzinną najłatwiej porównać do skarbca. Pozwala ona na oddzielenie od siebie majątku oraz spadkobierców, a jednocześnie zapewnia środki na prowadzenie rodzinnego biznesu i realizację przyjętych wartości. Utworzenie fundacji rodzinnej następuje na drodze formalnej, więc fundator zyskuje możliwość egzekucji stosowanych mechanizmów.

Z punktu widzenia obowiązujących przepisów fundacja rodzinna jest osobą prawną powołaną w celu gromadzenia majątku oraz zarządzania mieniem w interesie beneficjentów i spełniania na ich rzecz świadczeń. Każda fundacja musi mieć określony cel szczegółowy, który będzie wskazany w statucie. Działa na podstawie ustawy o fundacji rodzinnej i wymaga wpisu do rejestru fundacji rodzinnych.

Utworzenie i obsługa fundacji rodzinnej

Zarządzanie we własnym imieniu posiadanym majątkiem może być trudne. Fundacja rodzinna pozwala zabezpieczyć aktywa przed rozdrobnieniem. Jednocześnie zapewnia fundatorowi wpływ na sytuację podmiotu.
Kancelaria Oniszczuk & Associates zapewnia kompleksowe wsparcie prawne na każdym etapie funkcjonowania fundacji rodzinnej. Jak możemy Ci pomóc?

• Formułujemy postanowienia statutu fundacji, dbając w szczególności o jego newralgiczne elementy, jak określenie kręgu beneficjentów, określenie zasad wypłaty świadczeń, czy zdefiniowanie wewnętrznych mechanizmów kontrolnych zapewniających transparentność.
• Przeprowadzamy rejestrację fundacji rodzinnej, dochowując niezbędnych formalności i wspierając fundatora w identyfikacji aktywów mogących być źródłem dla funduszu założycielskiego.
• Dbamy o prawidłowość w relokacji aktywów do majątku fundacji, jak nieruchomości, udziały w spółkach czy prawa IP.
• Zapewniamy bieżącą obsługę prawną fundacji rodzinnej, zarządzamy jej ryzykiem prawnym i gospodarczym, a także koordynujemy przeprowadzane przez nią inwestycje.

Jakie są zalety fundacji rodzinnej?

Założenie fundacji rodzinnej stwarza bezpieczną przystań do ochrony i gromadzenia majątku. Jest to sposób, aby fundator mógł wycofać się z biznesu bez uszczuplenia dochodów, dbając jednocześnie o członków swojej rodziny.

Struktura osoby prawnej dostarcza mechanizmów zapobiegających rozdrobnieniu aktywów, ale też pozwalających na ich pomnażanie. W fundacji rodzinnej majątek rodzinny jest oddzielony od beneficjentów, co redukuje ryzyko ewentualnych sporów.

Konstrukcja fundacji rodzinnej umożliwia zaplanowanie sukcesji z wieloletnim wyprzedzeniem, aby kolejne pokolenia mogły prosperować dzięki działaniom swoich poprzedników. To zapewnienie nieprzerwanego działania firmy.

Działalność fundacji rodzinnej może być ukierunkowana na zysk, a odpowiednio zbudowana struktura pozwala znacząco obniżyć zobowiązania podatkowe. Nie musisz rezygnować z aktywnego prowadzenia biznesu.

Koszt i opodatkowanie

Utworzenie fundacji rodzinnej wiąże się z koniecznością poniesienia określonych wydatków. Minimalny majątek fundacji rodzinnej (tzw. fundusz założycielski) wynosi 100 tysięcy złotych. Do tej kwoty należy doliczyć 500 zł tytułem wpisu fundacji do właściwego rejestru, koszty pozyskania zaświadczeń o niekaralności oraz ewentualną opłatę od pełnomocnictwa.

Bieżące sprawy fundacji również generują wydatki – pełna księgowość, składanie sprawozdań finansowych i cykliczny audyt generują koszty, których nie można uniknąć. Tworzenie fundacji rodzinnej warto powierzyć ekspertom, którzy zadbają o wszystkie detale. Założenie nowej fundacji rodzinnej zajmuje nawet 12 miesięcy.

Opodatkowanie fundacji rodzinnej wprowadza możliwość rozliczenia się z fiskusem na preferencyjnych warunkach. Wniesienie majątku do fundacji jest całkowicie transparentne na gruncie podatków dochodowych PIT oraz CIT. Dopiero w momencie, kiedy świadczenie jest przekazywane beneficjentom, osoba prawna opłaca podatek CIT według stawki 15%.

Beneficjenci będący osobami fizycznymi nie płacą podatku PIT od otrzymanych świadczeń, jeżeli należą do najbliżej rodziny fundatora. Krąg ten obejmuje samego fundatora wraz ze współmałżonkiem, wstępnych, zstępnych, rodzeństwo, ojczyma, macochę i pasierbów. Opodatkowanie pozostałych osób fizycznych zależy od przynależności do grupy podatkowej:

• w I i II grupie podatkowej PIT wynosi 10%;
• w pozostałych przypadkach PIT wynosi 15%.

Właściwie skonstruowana, polska fundacja rodzinna może służyć jako wehikuł do optymalizacji podatkowej, będąc m.in. alternatywą dla estońskiego CIT.

Struktura i zarząd fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna działa za pośrednictwem swoich organów, do których należą:

• zarząd – prowadzi bieżące sprawy fundacji i reprezentuje ją na zewnątrz, a także realizuje cele wskazane w statucie;
• rada nadzorcza – monitoruje prawidłowość prac zarządu, w tym rzetelność realizacji postanowień statutu;
• zgromadzenie beneficjentów – organ o charakterze uchwałodawczym.

Prawidłowe określenie w statucie relacji między poszczególnymi organami jest niezbędne, aby fundacja rodzinna mogła funkcjonować bez zakłóceń. Zasady działania reguluje statut fundacji, dlatego jego treść należy dobrze przemyśleć. Struktura fundacji nie musi uwzględniać rady nadzorczej, jeśli beneficjentów jest 25 lub mniej.

Fundacja rodzinna a inne formy prawne

Zasady działania fundacji rodzinnej są nieco podobne do spółek kapitałowych prawa handlowego. Niezbędne jest ustanowienie organów fundacji rodzinnej i sporządzenie statutu. W odróżnieniu od nich fundacja może korzystać z preferencji podatkowych, ale ma ograniczone możliwości działania zarobkowego (jeśli chce zachować ulgę CIT).

Nie należy utożsamiać fundacji rodzinnej z działalnością pożytku publicznego. Fundacje rodzinne działają wyłącznie w interesie fundatora i beneficjentów – mają zapewnić rodzinie środki finansowe na przyszłość.

Fundacja rodzinna w Polsce a działalność gospodarcza

Jako osoba prawna fundacja rodzinna ma prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w celu aktywnego pomnażania i zabezpieczania majątku.

Zgodnie z przepisami fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą w obszarach enumeratywnie w nim wymienionych na preferencyjnych warunkach podatkowych.

Pozostałe działalności gospodarcze są opodatkowane w wysokości 25%.

Biznes, który może być prowadzony przez fundację rodzinną z preferencją podatkową, to:

• zbywanie mienia;
• najem, dzierżawa lub udostępnienie mienia do korzystania na innej podstawie;
• przystępowanie do spółek prawa handlowego, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz innych podmiotów działających na podobnej zasadzie – zarówno krajowych, jak i zagranicznych;
• nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;
• udzielanie pożyczek spółkom handlowym, w których fundacja rodzinna jest wspólnikiem lub udziałowcem albo na rzecz beneficjentów;
• obrót zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z jej działalnością;
• wytwarzanie produktów roślinnych lub zwierzęcych wytworzonych metodami innymi niż przemysłowe;
• gospodarka leśna.

Szczegółowy cel fundacji rodzinnej, w tym możliwość prowadzenia przez fundację rodzinną działalności gospodarczej należy wskazać w statucie.

Fundator a beneficjent fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna musi mieć wyznaczonego jednego lub kilku fundatorów. Może nim być wyłącznie osoba fizyczna dysponująca pełną zdolnością do czynności prawnych. Dzięki temu może on w nieskrępowany sposób zajmować się sprawami fundacji i dbać o jej rozwój. Jeżeli osoba prawna jest tworzona w testamencie, fundator może być wyłącznie jeden.

Z kolei beneficjent fundacji rodzinnej to osoba, która z założenia fundacji rodzinnej czerpie korzyść, ponieważ otrzymuje od niej świadczenia. Z reguły beneficjentami są członkowie najbliższej rodziny fundatora (np. współmałżonek, zstępni – szerzej, następcy prawni). Statut może jednak uznawać za beneficjenta osoby trzecie spoza kręgu potencjalnych spadkodawców, a nawet organizacje NGO.

Fundacja rodzinna krok po kroku

Z założeniem fundacji rodzinnej wiąże się konieczność zrealizowania szeregu działań, a cały proces przypomina nieco zakładanie spółki prawa handlowego.

• Oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej – pierwszym krokiem jest złożenie oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej. Można tego dokonać w testamencie albo akcie założycielskim, dla którego niezbędna jest forma aktu notarialnego. Z chwilą złożenia oświadczenia powstaje fundacja rodzinna w organizacji posiadająca tzw. ułomną osobowość prawną. Osobowość prawną uzyskuje dopiero z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych. Może ona już we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, dysponuje zdolnością sądową oraz procesową.
• Ustanowienie statutu fundacji rodzinnej – drugim etapem jest sformułowaniem postanowień statutu, czyli aktu organicznego na podstawie którego działa fundacja rodzinna. Statut powinien czynić zadość formie aktu notarialnego i zawierać takie elementy, jak:
  • nazwę, siedzibę i cel fundacji;
  • kwestie dotyczące beneficjentów;
  • czas trwania fundacji, jeżeli jest on ograniczony;
  • wartość funduszu założycielskiego;
  • zasady powoływania i odwoływania członków organów fundacji rodzinnej;
  • zasady podziału majątku polikwidacyjnego.
• W statucie można również umieścić regulacje dotyczące zasad współdziałania organów fundacji, wytyczne dotyczące inwestowania majątku czy zasady tworzenia jednostek terenowych. Po ustanowieniu aktu organicznego niezbędne jest powołanie organów wymaganych przez ustawę lub statut.
• Pokrycie funduszu założycielskiego – aby fundacja rodzinna mogła funkcjonować, potrzebuje majątku początkowego, określanego mianem funduszu założycielskiego. Jego wysokość to przynajmniej 100 tysięcy złotych i powinien on zostać wniesiony przed wpisem osoby prawnej do rejestru lub w ciągu dwóch lat od dnia wpisu, jeżeli fundacja została ustanowiona w formie aktu notarialnego. ”Fundusz rodzinny” staje się własnością fundacji rodzinnej.
• Wpis fundacji rodzinnej do właściwego rejestru – ostatni etap procesu zakładania fundacji rodzinnej to złożenie wniosku o jej wpis do rejestru prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Zarówno zakładanie fundacji rodzinnej, jak i prowadzenie jej spraw wymaga doskonałej znajomości obowiązujących przepisów, w tym sektorowych związanych z konkretnymi sektorami biznesu, do których ograniczone są możliwości zarobkowe fundacji.