Spółki prawa handlowego mogą stanowić sposób na uniknięcie odpowiedzialności wspólników za zadłużenie związane z prowadzoną działalnością. W zależności od formy prawnej reguły rządzące tą odpowiedzialnością wyglądają jednak nieco inaczej. Poznaj zasady odpowiedzialności członków zarządu w spółce z o.o. i innych typach spółek.
Czego dowiesz się z tego artykułu?
Założenie spółki ogranicza ryzyko odpowiedzialności, ale go nie eliminuje. Przeczytaj:
CHCESZ UZYSKAĆ NIEODPŁATNĄ PORADĘ DOTYCZĄCĄ TEGO TEMATU?
Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji z jednym z naszych specjalistów i dowiedz się więcej.
Odpowiedzialność wspólników spółek osobowych
W przypadku spółek osobowych obowiązuje zasada odpowiedzialności subsydiarnej i solidarnej (z modyfikacjami wynikającymi z charakterystyki poszczególnego rodzaju podmiotów oraz umowy spółki). Modelowym rozwiązaniem jest spółka jawna, w której wspólnicy ponoszą odpowiedzialność solidarną i nieograniczoną z całego majątku osobistego.
Jednocześnie jest to odpowiedzialność subsydiarna, co oznacza, że wierzyciel w pierwszej kolejności dochodzi należności z majątku spółki. Dopiero z chwilą niewypłacalności spółki możliwe jest egzekwowanie długów z majątku wspólników.
Jeśli chodzi o spółkę komandytową, komplementariusze odpowiadają całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki. Komandytariusze odpowiadają do wysokości sumy komandytowej wskazanej w umowie spółki, chyba że ich nazwisko lub firma znajdują się w nazwie spółki komandytowej. Komandytariusz jest jednak wolny od odpowiedzialności w granicach wartości wkładu wniesionego do spółki. W przypadku spółki komandytowo-akcyjnej zasady odpowiedzialności komplementariuszy wyglądają identycznie, natomiast akcjonariusze ryzykują jedynie wniesionym wkładem.
Jeśli chodzi o spółkę partnerską, partnerzy odpowiadają za zobowiązania wynikające z wykonywanego zawodu oraz za działania osób będących pod ich kierownictwem. Nie odpowiadają natomiast za błędy innych partnerów. W pozostałym zakresie odpowiedzialność kształtuje się analogicznie jak w spółce jawnej.
Spółka akcyjna i spółka z o.o. – odpowiedzialność majątkowa członków zarządu
W odróżnieniu od spółek osobowych spółki kapitałowe dysponują odrębnością podmiotową. Rzutuje to między innymi na zasady odpowiedzialności.
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Odpowiedzialność za długi ponosi spółka całym swoim majątkiem. Wspólnicy co do zasady nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki, chyba że znajduje się ona na etapie organizacji (tzw. spółka z o.o. w organizacji) albo nie została prawidłowo zgłoszona do Krajowego Rejestru Sądowego.
Co z odpowiedzialnością zarządu w spółce z o.o.?
W sytuacji, kiedy egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, w imieniu spółki mogą zostać pociągnięci członkowie zarządu spółki. Ich odpowiedzialność jest solidarna, ale mogą się od niej zwolnić, jeżeli wykażą, że podjęli kroki przeciwdziałające niewypłacalności wskazane z art. 299 k.s.h., tj.:
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu,
- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu,
- pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.
W przypadku zaległości podatkowych konieczne jest wykazanie braku winy, złożenie wniosku o upadłość lub restrukturyzację albo wskazanie składników majątku spółki, z których może zaspokoić się wierzyciel.
dOŁĄCZ DO GRONA ZAUFANYCH KLIENTÓW
Spółka akcyjna
W przypadku spółki akcyjnej akcjonariusze nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki ponad kwotę wkładu (mowa o ryzyku ekonomicznym). W okresie od zawiązania spółki do jej rejestracji w KRS, czyli w fazie organizacyjnej, za długi odpowiada solidarnie sama spółka, osoby działające w jej imieniu oraz akcjonariusze (do wysokości niewniesionego wkładu). Pomimo iż w regulacji dotyczącej spółki akcyjnej brakuje odpowiednika art. 299 k.s.h., odpowiedzialność zarządu również może się pojawić.
Kiedy powstaje odpowiedzialność osobista członków zarządu w spółce z o.o.?
Aby powstała odpowiedzialność majątkowa w spółce z oo po stronie członków zarządu, muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki:
- Musi istnieć niezaspokojone roszczenie wierzyciela przeciwko spółce z o.o., które zostało potwierdzone tytułem egzekucyjnym (np. wyrokiem, nakazem zapłaty, ugodą sądową),
- Została stwierdzona bezskuteczność egzekucji, czyli sytuacji, w której mienie spółki nie wystarcza na pokrycie wierzytelności. Może być ona wykazana każdym dowodem, choć w praktyce najczęściej będzie to postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji.
Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki, co oznacza, że wierzyciel decyduje o tym, przeciwko komu skieruje powództwo.
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną spółce z o.o.
Członkowie organów (zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej) mogą również odpowiadać za szkodę wyrządzoną spółce, jeżeli działanie lub zaniechanie jest sprzeczne z prawem lub postanowieniami spółki.
Stosownie jednak do brzmienia art. 293 §3 k.s.h., członek organu nie narusza obowiązku dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności, jeżeli postępując w sposób lojalny wobec spółki, działa w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, w tym na podstawie informacji, analiz i opinii, które powinny być w danych okolicznościach uwzględnione przy dokonywaniu starannej oceny.
Zabezpiecz swój majątek – podsumowanie
Zbuduj bezpieczną strukturę, która zabezpieczy Cię przed odpowiedzialnością zgodnie z prawem. Sprawdź ofertę Kancelarii Oniszczuk & Associates w zakresie ochrony majątku. Pomożemy Ci uporządkować sprawy spółki i przekształcimy jednoosobową działalność gospodarczą.
