Realizacja wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego może przebiegać na wiele sposobów. Wspólnicy mogą zadecydować o zawarciu umowy joint venture i połączeniu sił. Przyjrzyjmy się bliżej temu rozwiązaniu. Czym jest joint venture i jak działa?
Czego dowiesz się z tego artykułu?
Współpraca między przedsiębiorcami może przynieść wymierne korzyści uczestnikom przedsięwzięcia. Przeczytaj:
NIEODPŁATNA PORADA DOTYCZĄCa TEGO TEMATU
Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji z jednym z naszych specjalistów i dowiedz się więcej.
Czym jest joint venture?
Poprzez umowę joint venture należy rozumieć formę współpracy między przedsiębiorcami, którzy wspólnie realizują zamierzenie gospodarcze. Wykorzystując konstrukcję joint venture wspólnicy mogą połączyć zasoby – sprzęt, technologię IT, zespoły pracowników, w celu osiągnięcia lepszego efektu.
W zależności od konfiguracji podmiotowej w skład joint venture wchodzą następujące rodzaje podmiotów:
- prywatne spółki prawa handlowego, np. spółka akcyjna, spółka z o.o.,
- spółki z udziałem Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych podmiotów publicznych,
- spółki typu spin-off, wydzielone z większej struktury (np. uczelni wyższej) celem komercjalizacji technologii,
- podmioty utworzone w celu realizacji przedsięwzięć w ramach partnerstwa publiczno prywatnego.
Choć joint ventures są tworzone w celu realizacji przedsięwzięcia wspólnego, w doktrynie wskazuje się, że partykularne cele każdego z uczestników w ramach struktury mogą być odmienne.
Modele współpracy
Warto pamiętać, że w prawie anglosaskim pojawia się contractual joint venture, czyli rodzaj współpracy gospodarczej oraz equity joint venture rozumiana jako odrębna forma prawna.
Kiedy mówimy o contractual joint venture, należy przez to rozumieć formę współpracy bez tworzenia nowego podmiotu. Z kolei equity joint venture to nowy, wyodrębniony podmiot założony przez współpracujących ze sobą przedsiębiorców, którego majątek początkowy składa się ze wspólnych wkładów. W praktyce tworzenie spółki celowej zdarza się częściej.
W jakim celu tworzy się joint venture?
Współprace typu JV mogą być powołane w wielu różnych celach. Najczęściej są to cele:
- strategiczne – partnerzy chcą razem podbić nowy rynek, inwestują w rozwój nowych produktów lub szukają tańszych źródeł zaopatrzenia, obniżenia kosztów operacyjnych,
- operacyjne – realizacja zamierzenia, np. ukończenia projektu budowlanego,
- marketingowe – wspólne działania w celu promocji towarów lub usług, wypracowania „efektu skali”,
- podatkowe – likwidacja barier celnych, optymalizacja podatkowa,
- rozwojowe – zwiększenie dostępności do nowych technologii i know-how w ramach R&D.
Niezależnie od przyczyny utworzenia joint venture, kluczem do sukcesu zawsze jest dobra komunikacja między partnerami. Nawet jeśli każde z przedsiębiorstw realizuje odrębne cele w ramach JV, pełne zaufanie ułatwia podejmowanie decyzji o strategicznym znaczeniu. Umowa joint venture może mieć charakter trwały lub jednorazowy.
Wybór struktury prawnej joint venture wymaga dokładnej analizy ekonomiczno-finansowej. Kancelaria Oniszczuk & Associates pomoże Ci opracować niezbędną dokumentację chroniącą interesy Twojej firmy i całego JV.
Wady joint venture
Pomimo wielu zalet, trzeba pamiętać, że joint venture nie zawsze będzie idealnym rozwiązaniem. Połączenie organizacji w celu wspólnej realizacji zamierzenia może powodować tarcia między kulturami organizacyjnymi i spowalniać proces decyzyjny.
To także ryzyko utraty autonomii i odpowiedzialności prawnej. Mogą też pojawiać się konflikty typowe dla działalności gospodarczej dotyczące zasad podziału zysków. Aby partnerstwo przynosiło realne korzyści, należy prawidłowo skonstruować umowę.
Jakie elementy muszą znaleźć się w umowie wspólnego przedsięwzięcia?
Umowa joint venture to przykład kontraktu nienazwanego. Takiego, który daje dużą swobodę w zakresie formułowania poszczególnych postanowień, dlatego należy przygotować go uważnie. Przygotowując tego typu kontrakty, zawsze zwracamy uwagę na następujące elementy:
- wybór formy organizacyjnoprawnej – to, czy partnerzy będą działali jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, czy prosta spółka akcyjna determinuje obciążenia podatkowe, dostęp do ulg, obowiązki raportowe,
- wkłady wspólników – precyzyjne opisanie przedmiotu i wartości wkładów każdego z interesariuszy JV,
- zasady prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji – szczegółowa charakterystyka kompetencji poszczególnych organów decyzyjnych, zakres uprawnień wspólników, zasady głosowania, czynią zarządzanie spółką przewidywalnym,
- podział zysków i strat – element o kluczowym znaczeniu dla opłacalności przedsięwzięcia,
- zasady wyjścia ze struktury – tutaj wskazujemy, w jaki sposób poszczególni partnerzy mogą wycofać się z JV. Typowe rozwiązania obejmują prawo pierwokupu, klauzule drag along i tag along, sprzedaż udziałów, przesłanki wypowiedzenia umowy joint venture, klauzule typu shoot-out.
Aby współpraca na określonych warunkach nie tylko przynosiła korzyść, ale była również bezpieczna, w umowie warto zawrzeć klauzulę dotyczącą zachowania poufności. W końcu strony będą przekazywały sobie wiele informacji handlowych, organizacyjnych i technicznych stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.
Równie ważne są zasady zarządzania IP, jak znaki towarowe, patenty, wzory przemysłowe. Ochrona własności intelektualnej jest istotnym elementem umowy joint venture. Trzeba też pamiętać, że między niezależnymi przedsiębiorstwami może pojawić się konflikt. Dlatego kontrakt powinien określać także zasady rozstrzygania sporów (właściwość sądu powszechnego, sąd polubowny, mediacje).
Polska a joint venture
W Polsce konstrukcje typu joint venture pojawiły się w latach 90. ubiegłego wieku. Niemniej jednak nadal brakuje kompleksowego uregulowania tej tematyki w ujęciu legislacyjnym. Najpopularniejszą formą JV jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością powołana przez interesariuszy chcących osiągnąć wspólny cel gospodarczy. Struktura udziału może wynosić 50%-50%, ale równie dobrze 70%-30% lub 60%-40%.
Kluczowe znaczenie ma aspekt antymonopolowy kooperacji przedsiębiorców. Ich współpracę w określonych ustawowo okolicznościach koncentrację należy zgłosić do Prezesa UOKiK.
Tworzenie i obsługa prawna joint venture
Kancelaria Oniszczuk & Associates oferuje kompleksowe wsparcie w zakresie krajowych i międzynarodowych umów joint venture. Negocjujemy warunki współpracy, przygotowujemy umowę i pozostałą dokumentację, dokonujemy zgłoszenia porozumienia do Prezesa UOKiK. Pomagamy opracować indywidualną strategię rozwoju i procedury wyjścia.
