Windykacja międzynarodowa — odzyskanie należności od zagranicznej firmy

Windykacja krajowa roszczeń istniejących między przedsiębiorcami z reguły nie budzi wątpliwości. Firmy z reguły potrafią oszacować szanse powodzenia pozwu. Zupełnie inaczej wygląda dochodzenie należności od zagranicznego dłużnika. Jak wygląda ściąganie długów za granicą?

Czego dowiesz się z tego artykułu

Odzyskiwanie należności z zagranicy potrafi być trudnym i czasochłonnym wyzwaniem z uwagi na odmienny porządek prawny. Przeczytaj:

• Dlaczego windykacja z zagranicy jest trudniejsza niż w Polsce?
• W jaki sposób odzyskać dług od kontrahenta mającego siedzibę w UE?
• Jak wygląda windykacja długów za granicą na obszarze państwa trzeciego?
• Jak zabezpieczyć się przed powstaniem zadłużenia?

Dlaczego windykacja zagraniczna potrafi być problemem?

Prowadzenie działalności gospodarczej na skalę transgraniczną to podwójne ryzyko dla firmy. Przede wszystkim polski przedsiębiorca musi wypracować strategię współpracy z kontrahentem, co ze względu na różnice kulturowe i językowe nie zawsze będzie proste. Poza tym pojawia się potencjalne ryzyko nieterminowych płatności.

Egzekucja wierzytelności od zagranicznego kontrahenta może być realizowana na dwa sposoby:

1. W przypadku krajów Unii Europejskiej wierzyciel może skorzystać z europejskiego nakazu zapłaty lub europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń (small claims proceedings),
2. Porządek prawny każdego kraju przewiduje możliwość prowadzenia procesu windykacyjnego na podstawie lokalnych przepisów.

Odzyskiwanie długów za granicą warto powierzyć kancelarii prawnej z doświadczeniem w tego typu sprawach. Zarówno windykacja polubowna, jak i postępowanie sądowe nie są prowadzone według prawa obowiązującego na terenie Polski. Wybór trybu postępowania ma kluczowe znaczenie dla przebiegu postępowania, wysokości opłat i powodzenia sprawy cywilnej.

Europejski nakaz zapłaty — windykacja należności na obszarze Unii Europejskiej

Europejski nakaz zapłaty (ENZ) to rodzaj orzeczenia, które może wydać sąd w sprawie bezspornych roszczeń pieniężnych o charakterze transgranicznym. Znajduje zastosowanie do spraw, w których obie strony postępowania mają miejsce zamieszkania lub siedzibę w innych państwach członkowskich.

Przykład:
Polska firma spedycyjna świadczy usługi na rzecz niemieckiego koncernu spożywczego, który nie opłaca na czas faktury.

Należności transgraniczne na podstawie ENZ są dochodzone w trybie przepisów rozporządzenia 1896/2006. Unijne rozporządzenie wymaga złożenia do właściwego sądu kraju dłużnika pozwu, który określa m.in.:

• dane stron postępowania i ich pełnomocników,
• uzasadnienie roszczenia (wraz z dowodami na poparcie twierdzeń),
• wskazanie wysokości żądania wraz z odsetkami,
• uzasadnienie,
• dowód uiszczenia opłaty sądowej.

Skierowanie sprawy do właściwego sądu powoduje przesłanie odpisu dokumentu pozwanemu. Dłużnik może w ciągu 30 dni od dnia doręczenia nakazu zapłaty złożyć sprzeciw. W przeciwnym razie nakaz zapłaty uprawomocni się i będzie stanowił podstawę wszczęcia egzekucji komorniczej. Egzekucja jest prowadzona zgodnie z przepisami prawa obowiązującego na obszarze państwa dłużnika.

Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń

Windykacja na obszarze Unii Europejskiej w sprawach cywilnych i handlowych jest również możliwa na podstawie europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń. To tryb dostępny dla spraw, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza równowartości 5 tysięcy euro w momencie wpływu formularza do sądu. Pozwy w sprawie drobnych roszczeń rozpatrują wszystkie kraje europejskie oprócz Danii. Właściwe przepisy w przypadku tej procedury określa rozporządzenie rozporządzenie (UE) 2015/2421, na mocy którego zaktualizowano także przepisy dotyczące postępowania w sprawie europejskiego nakazu zapłaty.

Pozwany ma możliwość złożenia odpowiedzi na pozew. Po jej otrzymaniu sąd wydaje orzeczenie, chyba że pojawia się konieczność wyjaśnienia dalszych szczegółów w sprawie.

Orzeczenie wydane w ramach small claims proceedings jest uznawane i wykonywane bezpośrednio w innym państwie członkowskim. Wierzyciel nie musi po raz kolejny występować o wydanie klauzuli wykonalności, a właściwy organ egzekucyjny nie może odmówić wszczęcia procedury windykacyjnej.

Niemcy

Jeśli wierzyciel nie chce korzystać z europejskiego nakazu zapłaty w celu odzyskania należności od niemieckiego kontrahenta, ma możliwość skorzystania z lokalnych procedur. Pierwszym krokiem powinno być postępowanie polubowne, w ramach którego wierzyciel wzywa dłużnika do dobrowolnego spełnienia świadczenia w wyznaczonym terminie.

Dopiero w sytuacji, kiedy wezwanie do zapłaty i prowadzenie negocjacji nie przynoszą rezultatu, wierzyciel może skierować sprawę do rozpoznania z udziałem sądu.

Niemieckie prawo przewiduje postępowanie nakazowe (Mahnverfahren), czyli procedurę uproszczoną. Jej skutkiem jest wydanie nakazu zapłaty, który dłużnik może zaskarżyć, składając sprzeciw od nakazu zapłaty w terminie 14 dni.

Istnieje również możliwość skierowania sprawy do postępowania zwykłego (Klageverfahren). To klasyczna sprawa sądowa, w której sąd analizuje dowody pisemne, przesłuchuje świadków i wydaje wyrok.

Trzeba pamiętać, że samo otrzymanie wyroku zasądzającego lub nakazu zapłaty nie oznacza jeszcze, że wierzyciel faktycznie otrzyma należne mu pieniądze. Wyegzekwowanie długu wymaga niekiedy skierowanie sprawy do komornika. Możliwe jest też żądanie wyjawienia majątku oraz wpisanie dłużnika do rejestru podmiotów zadłużonych.

Szwajcaria

W przypadku Szwajcarii pierwszym krokiem również jest wezwanie dłużnika do zapłaty. Wymaga to złożenia zawiadomienia do odpowiedniego biura Debt Enforcement Office działającego na obszarze danego kantonu. Takie pismo (Zustellungsbegehren) musi określać:

• dane wierzyciela i dłużnika,
• wysokość roszczenia,
• podstawa prawna roszczenia,
• dokumenty potwierdzające istnienie długu.

Skierowanie takiego „wezwania do zapłaty” nie tylko przerywa bieg terminu przedawnienia, ale jest też niezbędne, aby móc dochodzić sprawy przed sądem. Dłużnik po otrzymaniu wezwania ma 10 dni na odwołanie się od pisma nakazującego zapłatę. Sama procedura sądowa przed sądem szwajcarskim (Betreibungsamt) jest prosta i szybka. Zadaniem sędziego jest określenie, czy pozew został złożony prawidłowo i czy dłużnik miał prawo odmówić zapłaty. Aby odzyskać pieniądze, nadal niezbędne jest podjęcie działań windykacyjnych.

Międzynarodowa windykacja poza obszarem Unii Europejskiej — przykłady

Ściganie dłużnika za granicą wygląda zupełnie inaczej, kiedy niezapłacona faktura była wystawiona na kontrahenta z kraju trzeciego, spoza obszaru wspólnoty. Wówczas niezbędne jest odwołanie się do jurysdykcji lokalnej, wierzyciel nie ma możliwości skorzystać z mechanizmów prawa europejskiego.

Brazylia

Windykacja należności zagranicznych na terenie Brazylii potrafi być bardzo czasochłonna. Tamtejszy wymiar sprawiedliwości uchodzi za niezbyt wydajny, a średni czas procedowania w postępowaniu zwykłym wynosi 4 lata. Dodatkowym utrudnieniem w tym przypadku jest częste kierowanie stron postępowania do postępowań pozasądowych ADR, co dodatkowo wydłuża czas oczekiwania na rozstrzygnięcie.

Za najefektywniejszy instrument prawny uznawane jest tzw. Execução. Skorzystanie z tego trybu jest możliwe, jeżeli powód dysponuje np. umową podpisaną przez dwóch świadków. Wyrok wydany na podstawie takiego dokumentu od razu nadaje się do wykonania.

Innym rozwiązaniem jest Ação Monitória. To rodzaj postępowania używany w sytuacjach, kiedy powód dysponuje pisemnym dowodem na poparcie żądania, ale nie aż tak sformalizowanym, jak w przypadku Execução. Wyrok musi zostać zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Prawnicy z reguły odradzają klasyczną drogę dochodzenia należności, czyli Ação Ordinária. To najbliższy odpowiednik klasycznego postępowania cywilnego, które wymaga pełnego postępowania dowodowego. W praktyce uzyskanie orzeczenia zajmuje tutaj najwięcej czasu.

Wielka Brytania

Prawo Wielkiej Brytanii nakazuje publikowanie informacji o dłużnikach na okres 6 lat. Powoduje to, że wiele firm unika zaległości w płatnościach, aby nie tworzyć negatywnego wizerunku. Pierwszym krokiem po stronie wierzyciela jest do Letter Of Action, czyli wezwanie do zapłaty. Jeżeli dłużnik nie zapłaci wierzytelności, konieczne jest skierowanie pozwu do sądu, przy czym tryb postępowania jest zdeterminowany wysokością żądania:

• roszczenia do 10 tysięcy GBP są dochodzone w ramach small claims track przez Bailiff’s Court,
• roszczenia w wysokości między 10 a 25 tysięcy GBP są procedowane w ramach fast track procedure przez County Courts,
• roszczenia wyższe niż 25 tysięcy GBP rozstrzyga High Court w ramach multi track procedure.

Stany Zjednoczone

W Stanach Zjednoczonych zasady dochodzenia roszczeń są szczegółowo uregulowane na poziomie stanowym. Niezależnie od tego wierzyciele są zobowiązani do przestrzegania ustawy FDCPA, która eliminuje nieuczciwe praktyki dochodzenia roszczeń.

Dlaczego dochodzenie roszczeń za granicą warto powierzyć kancelarii prawnej?

Aby uniknąć konieczności windykacji należności za granicą, warto z wyprzedzeniem zweryfikować opinie o kontrahencie, korzystając z powszechnie dostępnych rejestrów. Opłaca się także wynegocjować umowę, która będzie zabezpieczała interes wierzyciela i zminimalizuje ryzyko nieporozumień. Koniecznie wskaż w niej terminy płatności i uwzględnij zabezpieczenia jak kary umowne, umowne prawo odstąpienia i inne rozwiązania.

W przypadku powstania zadłużenia zleć doświadczonej kancelarii prawnej prowadzenie swojej sprawy na jak najwcześniejszym etapie. Obsługa klientów jeszcze na etapie polubownym daje największą szansę pozytywnego zakończenia sporu. Kancelaria Oniszczuk & Associates od samego początku swojego istnienia specjalizuje się w obsłudze transakcji transgranicznych. Skontaktuj się z nami i dowiedz się, jak możemy Ci pomóc!

Pytania i odpowiedzi